Bảng điểm môn Vật lý của các lớp 10A1, 10A2, 10A3, 10D1, 10D2 – trường Trung học thực hành – Học kỳ 2 – NH: 2010 – 2011

Kính thiên văn Galile ngày nay được nhắc đến như một dụng cụ quan sát thiên văn mang tính cách mạng làm thay đổi “vị trí của Trái Đất trên thiên đường”.

Nhưng theo các nhà sử học, khi Galileo Galile giới thiệu chiếc kính thiên văn đầu tiên của mình cho các nghị sĩ thành Venice, ông đã không nói nó là dụng cụ quan sát bầu trời mà là một thiết bị giúp quan sát xa hơn, giúp phát hiện tàu bè Thổ Nhĩ Kỹ trong cuộc cạnh tranh diễn ra trên biển.

Theo Alan Chapman, ĐH Oxford, chiếc kính được giới thiệu với Nghị viện Venice từ góc độ thương mại hơn là khoa học. Sự giàu có và sức mạnh của thành phố cảng này phụ thuộc vào sự buôn bán trên biển, mà lúc bấy giờ đang bị Thổ Nhĩ Kỳ cạnh tranh.

Để thuyết phục Nghị viện Venice tài trợ cho mình, Galile giới thiệu chiếc kính có tác dụng phát hiện kẻ thù. Ông đã đưa một số nghị sĩ lên trên một tháp chuông ở Venice, nơi có thể thấy tàu bè qua lại ngoài cảng và cho thấy khả năng phóng đại hình ảnh của chiếc kính này. Ngay lập tức, Nghị viện Venice đã có ý định tài trợ cho Galile khi ông trình bày dụng cụ cải tiến này của mình.

Là một giáo sư Toán tại ĐH Padua, Galile đã chế tạo kính thiên văn của mình trên cơ sở chiếc ống nhòm của một đạo diễn kịch người Hà Lan, Johann Lippershey. Làm từ gỗ và da, kính thiên văn Galile có độ phóng đại 8 lần, vật kính lồi và thị kính lõm, cho hình ảnh phóng đại cùng chiều.

Tuy có sự ra mắt khác mục đích nhưng đến khi hoàn thiện, chiếc kính thiên văn của Galile hoàn thành nhiệm vụ khai sáng nhận thức về vũ trụ cho loài người.

Vào thời kỳ đó, hầu hết châu Âu đều công nhận sự giải thích của Nhà thờ Công giáo La Mã về sự sáng thế, trong đó Trái Đất là trung tâm của vũ trụ.

Bằng kính thiên văn Galile, các nhà khoa học phát hiện sao Kim cũng có các pha giống Mặt trăng, điều này đảo lộn quan niệm Trái đất là tâm của vũ trụ

Tuy nhiên, bằng kính thiên văn, các nhà khoa học quan sát sao Kim và nhận thấy, ngôi sao này có các pha giống như các pha Mặt Trăng hàng tháng. Điều này chỉ có thể giải thích nếu Mặt Trời là trung tâm của Thái Dương Hệ. Chiếc kính đã làm đảo lộn niềm tin về thuyết Địa tâm.

Ngoài phát hiện trên, kính thiên văn còn giúp Galile quan sát và phát hiện các vệ tinh của sao Mộc hay bề mặt Mặt trăng không nhẵn như tưởng tượng ban đầu của con người và dải Ngân Hà là tập hợp của vô vàn các ngôi sao.

Nguồn: Vũ Lộc – Báo Đất Việt (theo National Geographic)

Đề thi:

Đáp án:

Vào một buổi chiều mùa xuân lạnh lẽo, trước cửa quán xuất hiện hai vị khách rất đặc biệt, một người cha và một người con. Nói đặc biệt là bởi vì người cha bị mù. Người con trai đi bên cạnh cẩn mẫn dìu người cha. Cậu con trai trạc mười tám mười chín tuổi, quần áo đơn giản, lộ rõ vẻ nghèo túng, nhưng từ cậu lại toát lên nét trầm tĩnh của người có học, dường như cậu vẫn đang là học sinh..

Cậu con trai tiến đến trước mặt tôi: “Cho hai bát mì bò!”, cậu nói to. Tôi đang định viết hoá đơn, thì cậu ta hướng về phía tôi và xua xua tay. Tôi ngạc nhiên nhìn cậu ta, cậu ta nhoẻn miệng cười biết lỗi, rồi chỉ tay vào bảng giá treo ở trên tường, phía sau lưng tôi, bảo tôi rằng chỉ làm 1 bát mì cho thịt bò, bát kia chỉ cần rắc chút hành là được. Lúc đầu, tôi hơi hoảng, nhưng sau đó chợt hiểu ra ngay. Hoá ra, cậu ta gọi to hai bát mì thịt bò như vậy là cố tình để cho người cha nghe thấy, thực ra thì tiền không đủ, nhưng lại không muốn cho cha biết. Tôi cười với cậu ta tỏ vẻ hiểu ý.

Nhà bếp nhanh nhẹn bê lên ngay hai bát mì nóng hổi. Cậu con trai chuyển bát mì bò đến trước mặt cha, ân cần chăm sóc: “Cha, có mì rồi, cha ăn đi thôi, cha cẩn thận kẻo nóng đấy ạ!”. Rồi cậu ta tự bưng bát mì nước về phía mình. Người cha không vội ăn ngay, ông cầm đũa dò dẫm đưa qua đưa lại trong bát. Mãi lâu sau, ông mới gắp trúng một miếng thịt, vội vàng bỏ miếng thịt vào bát của người con. “Ăn đi con, con ăn nhiều thêm một chút, ăn no rồi học hành chăm chỉ, sắp thi tốt nghiệp rồi, nếu mà thi đỗ đại học, sau này làm người có ích cho xã hội”. Người cha nói với giọng hiền từ, đôi mắt tuy mờ đục vô hồn, nhưng trên khuôn mặt đầy nếp nhăn lại sáng lên nụ cười ấm áp. Điều khiến cho tôi ngạc nhiên đó là, cái cậu con trai đó không hề cản trở việc cha gắp thịt cho mình, mà cứ im như thóc đón nhận miếng thịt từ bát của cha, rồi lại lặng lẽ gắp miếng thịt đó trả về.

Cứ lặp đi lặp lại như vậy, dường như thịt trong bát của người cha cứ gắp lại đầy, gắp mãi không hết. “Cái quán này thật tử tế quá, một bát mì mà biết bao nhiêu là thịt”. Ông lão cảm động nói. Kẻ đứng ngay bên cạnh là tôi, chợt toát hết cả mồ hôi, trong bát chỉ có vài mẩu thịt tội nghiệp, quắt queo bằng móng tay, lại mỏng chẳng khác gì xác ve. Người con trai nghe vậy vội vàng tiếp lời cha: “Cha à, cha ăn mau ăn đi, bát của con đầy ắp không biết để vào đâu rồi đây này”. “Ừ, ừ, con ăn nhanh lên, ăn mì bò thực ra cũng có chất lắm đấy”.

Hành động và lời nói của hai cha con đã làm chúng tôi rất xúc động. Chẳng biết từ khi nào, bà chủ cũng đã ra đứng cạnh tôi, lặng lẽ nhìn hai cha con họ. Vừa lúc đó, cậu Trương đầu bếp bê lên một đĩa thịt bò vừa thái, bà chủ dẩu dẩu môi ra hiệu bảo cậu đặt lên bàn của hai cha con nọ. Cậu con trai ngẩng đầu tròn mắt nhìn một lúc, bàn này chỉ có mỗi hai cha con cậu ngồi, cậu ta vội vàng hỏi lại: “Anh để nhầm bàn rồi thì phải?, chúng tôi không gọi thịt bò.” Bà chủ mỉm cười bước lại chỗ họ: “Không nhầm đâu, hôm nay chúng tôi kỉ niệm ngày mở quán, đĩa thịt này là quà biếu khách hàng”. Cậu con trai cười cười, không hỏi gì thêm.

Cậu lại gắp thêm vài miếng thịt vào bát người cha, sau đó, bỏ phần còn thừa vào trong một cái túi nhựa. Chúng tôi cứ im lặng chờ cho hai cha con ăn xong, rồi lại dõi mắt tiễn hai cha con ra khỏ quán. Mãi khi cậu Trương đi thu bát đĩa, đột nhiên kêu lên khe khẽ. Hoá ra, đáy bát của cậu con trai đè lên mấy tờ tiền giấy, vừa đúng giá tiền của một đĩa thịt bò, được viết trên bảng giá của cửa hàng. Cùng lúc, Tôi, bà chủ, và cả cậu Trương chẳng ai nói lên lời, chỉ lặng lẽ thở dài, mỗi người theo đuổi một ý nghĩ riêng.

(Chia sẻ từ 1 người bạn)

Một chàng thanh niên trẻ và thành đạt đang ngao du trên phố bằng chiếc xe Jaguar mới. Anh ta đi khá nhanh nhưng vẫn tò mò quan sát mấy đứa trẻ con đang ném thứ gì đó từ bãi đỗ xe. Bất chợt…

Anh thoáng thấy có vật vừa ném vào xe mình. Dừng xe ngay lập tức, nhưng anh không thấy có một ai.

Thay vào đó là vết tích của một viên gạch đã đập mạnh vào bên cạnh cánh cửa chiếc Jaguar. Đạp phanh, lái chiếc Jaguar quay trở lại nơi mà viên gạch đã được ném ra, người lái xe giận dữ nhảy ra ngoài. Anh ta tóm lấy cậu bé gần nhất và đẩy cậu sát lại chỗ đỗ ô tô, quát lớn:

“Viên gạch này là sao và mày là ai? Mày vừa làm cái quái quỷ gì thế? Đó là cái ô tô mới và viên gạch mày ném sẽ khiến tao phải mất rất nhiều tiền để sửa nó. Mày có biết điều đó không? Tại sao mày lại làm vậy?”.

Cậu bé có vẻ hoảng sợ: “Cháu thực sự xin lỗi… Nhưng cháu không biết làm cách nào khác. Cháu đã ném viên gạch vì không một ai dừng lại giúp cháu cả”.

Những giọt nước mắt bắt đầu chảy dài xuống mặt và cằm cậu bé, cậu chỉ vào chỗ khuất bãi đỗ xe gần đó.

“Kia là anh trai cháu”, cậu nói. “Anh ấy bị chệch bánh xe lăn và ngã ra lề đường nhưng cháu thì không thể nào đỡ nổi anh ấy lên”.

Nước mắt trực trào ra, cậu bé hỏi người thanh niên còn đang ngỡ ngàng: “Ông có thể giúp cháu đưa anh ấy trở lại xe lăn không ạ? Anh ấy bị thương, anh ấy quá nặng đối với cháu”.

Không nói nên lời, người lái xe vội vã chạy ngay đến và nâng cậu bé tàn tật lên lại chiếc xe lăn. Sau đó, lại gần chiếc Jaguar, anh sờ tay vào vết xước. Vết cắt còn mới, nhưng một thoáng trong đầu, anh thấy, thực ra thì cũng chưa đến mức quá tệ.

“Cám ơn ông. Chúa sẽ ban phước lành cho ông”. Đứa trẻ xúc động nói với người lạ mặt.

Sửng sốt trước thái độ của đứa trẻ, chàng thanh niên nhìn theo đứa trẻ đẩy chiếc xe lăn xuống vỉa hè hướng về nhà của nó.

Nhìn lại chiếc Jaguar, sự hư hại rất dễ nhận thấy nhưng anh không bao giờ băn khoăn đến chuyện sửa chữa vết lõm ở cạnh cửa nữa. Anh sẽ giữ vết lõm đó để nhắc nhở mình rằng: “Đừng đi qua cuộc sống quá nhanh, và nếu có ai đó ném đá vào bạn thì hãy khoan tức giận, rất có thể họ đang cần bạn giúp đỡ”.

Theo DTO/IC

Cho biết một số thông số trạng thái, qua quá trình biến đổi, tìm các thông số trạng thái  còn lại của một lượng khí. Biểu diễn các quá trình lên cùng đồ thị OPV, OPT, OVT.

Dạng 2:

Cho đồ thị biểu diễn các quá trình biến đổi trạng thái của chất khí. Tìm các thông số trạng thái còn lại.

Phương pháp:

- Tóm tắt các thông số P,V, T của từng trạng thái theo các quá trình biến đổi từ dữ kiện đề bài hoặc từ đồ thị. Chú ý đơn vị.

- Các em cần chú ý các tình huống sau:

Xem tiếp >>

Đường kính bên trong của 1 vòng khuyên làm bằng một kim loại đồng chất thay đổi như thế nào khi làm nó nóng lên?

Có 1 học sinh đã giải như sau:

Bởi vì khi làm kim loại nóng lên, tất cả các kích thước dài của nó tăng lên, cho nên bề dày của vòng khuyên phải tăng lên, tức là đường kính bên trong của vòng khuyên phải giảm đi khi làm nóng nó.

Tuy nhiên, thí nghiệm quen thuộc của Gravedanđơ với một vòng khuyên và quả cầu lại bác bỏ “lời giải” đã đưa ra đó.

Bằng kiến thức của mình, các em hãy chỉ ra học sinh trên đã phạm phải sai lầm ở chỗ nào?

“Max Planck – người khai sáng thuyết lượng tử (1858 – 2008)” là một công trình quý báu và dày công vừa được Viện Văn hóa Đức Goethe tài trợ ấn hành như dấu hiệu của sự hợp tác văn hóa trước thềm kỷ niệm 35 năm ngày thành lập quan hệ hai nước Đức – Việt.

Tuổi Trẻ Cuối Tuần giới thiệu bài viết của hai nhà khoa học trong nhóm các vị chủ biên cuốn kỷ yếu mừng sinh nhật thứ 150 của nhà khoa học Max Planck.

Hơn 2.000 năm trước nhà triết học cổ đại Hi Lạp Democrit từng nghĩ vật chất có thể được phân tích ra thành những phần tử nhỏ mà ông gọi là “atom”. Những nỗ lực để giải thích vật chất được cấu tạo bằng gì và như thế nào từ đó luôn luôn thất bại. Ngay cả Newton, người khám phá ra luật hấp dẫn vạn vật, cũng bó tay trước bản chất rắc rối của vật chất.

Khai sáng thuyết lượng tử

Ngoài các tác giả là những nhà khoa học và trí thức VN trong và ngoài nước, rất nhiều người trong đó là đầu tàu, còn có một số bạn nước ngoài cũng cùng tham gia kỷ yếu, trong đó phải kể đến GS Jerome Friedman (giải Nobel vật lý năm 1990), GS Jürgen Renn, viện trưởng Viện Max Planck nghiên cứu lịch sử khoa học tại Berlin, GS Dieter Hoffmann của cùng viện – chuyên gia về lịch sử khoa học thế kỷ 19-20, và là một chuyên gia hàng đầu hiện nay về Max Planck.

Nhưng tình hình khác hẳn vào đầu thế kỷ 20. Ý tưởng lượng tử lần đầu tiên được Max Planck xướng lên năm 1900, được Einstein đỡ đầu sau đó một cách thuyết phục, đến năm 1925 trở thành thuyết lượng tử với cơ học lượng tử và cơ học sóng của Werner Heisenberg và Erwin Schrodinger. Rồi tiếp đến được kết nối với thuyết tương đối hẹp bởi Dirac làm nền tảng nghiên cứu cho các hạt cơ bản, đã gây ra một “đợt sóng thần” chưa từng thấy trong khoa học và có những ảnh hưởng sâu sắc trong đời sống con người, và ngày càng dâng cao trong thế kỷ 21.

Thuyết lượng tử không những giải thích chính xác sự cấu tạo vật chất mà Democrit đã hình dung, mà còn quyết định rất lớn sự phồn vinh của nhân loại. Cuối thế kỷ 20, thế giới vật lý dựng lên hai cột trụ mới là thuyết tương đối của Einstein và thuyết lượng tử của Planck. Và điều đó vẫn còn đúng cho đến nay.

Năm 1947 transistor được phát hiện, cho ra đời máy tính hiện đại. Mười năm sau, laser được phát hiện tiếp, Internet và xa lộ thông tin ra đời. Hai khám phá đó đều là hệ quả của thuyết lượng tử. Năm 1953, thuyết lượng tử cũng cho những phép tính toán chính xác để khám phá DNA của James Watson và Francis Crick; ý tưởng đó bắt nguồn từ những bài giảng ấn tượng của Schrodinger năm 1944 trong cuốn sách Sự sống là gì?, cho rằng sự sống của con người có thể được giải thích bằng một “genetic code” (mã di truyền), và thuyết lượng tử có thể cho phép thực hiện điều đó.

Những máy móc với kích cỡ của phân tử

Trong một bài thuyết trình nổi tiếng có tính cách tiên tri “There’s plenty of room at the bottom” (tạm dịch “Còn nhiều chỗ trống ở cấp vi mô”) năm 1959 trước cử tọa của Hiệp hội Vật lý Mỹ, Richard Feynman tự hỏi làm sao có thể nhét hết bộ Bách khoa toàn thư Anh vào đầu của một cây kim, cho rằng với thuyết lượng tử thì không có gì ngăn cấm việc chế tạo các máy móc có kích cỡ của phân tử cả.

Ngày nay, thuyết lượng tử không những là nền tảng của vật lý và thiên văn hiện đại, hóa học và sinh học, mà còn đưa đến hai cuộc cách mạng máy tính và sinh học phân tử. Không những thế, nó có thể thực hiện những cuộc “giao phối” giữa các cuộc cách mạng đó đầy lý thú. Một “tương lai lượng tử” hứa hẹn đang chờ đợi.

Năm 2008, để kỷ niệm sinh nhật 150 năm của Max Planck sau hơn nửa thế kỷ trước bị tàn phá nặng nề bởi chính sách tiêu diệt khoa học của chủ nghĩa quốc xã gây ra cuộc chảy máu chất xám kinh hoàng cho cả châu Âu, một bước ngoặt vui mừng đánh dấu sự phục hưng của nền vật lý ở châu lục này với hai sự kiện nổi bật:

- Trên trời có vệ tinh Planck được phóng (*) lên không trung để quan trắc bức xạ tàn dư sau vụ nổ lớn của vũ trụ xảy ra cách đây khoảng 13,7 tỉ năm, nhắm tới độ chính xác chưa từng đạt so với hai vệ tinh trước COBE và WMAP.

- Dưới đất sâu hơn trăm thước có máy gia tốc hạt LHC (Large Hadron Collider) với chu vi 27km ở CERN. Khắp năm châu duy nhất chỉ có máy này làm đầu tàu thế giới trong công cuộc khám phá, đào sâu tìm hiểu nhằm thống nhất các định luật cơ bản tận cùng của vạn vật. Lý thuyết và thực nghiệm, tay trong tay vươn tìm những bến bờ xa xăm sâu thẳm nhất của tri thức khoa học, tiếp nối khát vọng hướng thượng chung của con người bẩm sinh xưa nay là không ngừng tìm hiểu thiên nhiên và bản thể của nó.

Chiếc nón lính Phổ ở trường học Pháp

Nói đến vai trò then chốt của khoa học trong cuộc xây dựng đất nước, có lẽ rất bổ ích nếu chúng ta nhắc lại giai thoại sau đây như một bài học quý giá cho đất nước. Năm 1867 nước Anh đã giật mình tại cuộc triển lãm quốc tế ở Paris khi nhận thấy “người mẹ” của cách mạng công nghiệp đã bị những đứa con qua mặt!

Ba năm sau, cuộc chiến tranh Pháp – Phổ thật sự đã làm giai cấp lãnh đạo Anh sợ hãi, giai cấp luôn thích để công nghiệp tự nó phát triển và không chịu đầu tư cho nghiên cứu khoa học bao nhiêu. Phổ đã trở thành một cường quốc không những về công nghiệp, khoa học mà còn về quân sự. Đó là một hội chứng giống như hội chứng Sputnik của nước Mỹ cuối những năm 1950 đầu 1960.

Năm 1883 khi Ủy ban hoàng gia Anh về giáo dục kỹ thuật thăm Trường Thương mại ở thành phố Rouen của Pháp, các thành viên rất ngạc nhiên khi thấy một chiếc nón sắt của lính Phổ được trưng bày nổi bật ở đây. Hiệu trưởng giải thích rằng ông đã lượm được chiếc nón này khi quân đội Phổ đi ngang qua. Mỗi lần học trò chểnh mảng trong việc học, ông đặt cái nón lên bàn để nhắc nhở chúng về điều đã xảy ra và lại có thể xảy ra, nếu chúng không học hành nghiêm chỉnh: “Phương pháp đó không bao giờ thất bại trong việc nâng cao tinh thần quốc gia và nhiệt tâm của chúng trong việc học” – ông nói.

Hơn bao giờ hết, VN cần phát triển khoa học công nghệ mạnh mẽ và bền vững để làm trụ cột cho công cuộc xây dựng đất nước, trong đó các nhà khoa học, giáo dục và các nhà làm chính sách phải là những chiến sĩ tinh tường với cái tâm yêu nước sâu sắc và tầm nhìn chiến lược xa về thiên hạ. Chỉ khi chúng ta lấy khoa học công nghệ làm xương sống chiến lược của sự phát triển, đất nước mới làm được một cuộc tiến hóa thông minh để lột xác khỏi thân phận chậm tiến và yếu đuối, tiến lên thành một dân tộc với bản thể phát triển cao hơn, nói theo thuyết tiến hóa của Darwin sau bao nghìn năm chiến đấu gian khổ. Chúng ta chỉ giải quyết được những vấn đề gai góc của chính mình nếu chúng ta bước lên được vũ đài khoa học của thế giới.

(*) Việc phóng lên giờ cuối bị hoãn đến một thời gian sắp tới.

Đề mới thi hồi chiều còn nóng hổi đê. Các bé coi đáp án và chấm thử  xem mình mấy điểm nhé. Đề có khó quá không nè? Xem đáp án xong là thấy đề dễ òm, phải hok?

Ở mỗi đề, các bé nhớ nhấn vào nút trên cùng bên phải  (Toogle Full Screen) nhằm phóng to đề toàn màn hình để xem cho rõ nhé.

1. Đề lẻ:

2. Đề chẵn: